عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
120
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
- سلام اللّه عليهم أجمعين - وپارهاى سخنان كساني كه عنوان همنشينى با پيامبر أكرم را بر خود نهاده بودند ، پهناورترين آبشخور معرفت أو را آثار خانقاهيان پيش از أو تشكيل ميدهد . هر چند بدرستى نمىتوان فهرست جامعي از آثار مورد مطالعهء أو بدست داد ، امّا از لابلاى نوشتههاى خود أو مىتوانيم به « بعضي » از اين آثار دست يابيم . تأكيد اين بنده بر نقص اين فهرست واشتمال آن بر جزئي از چشمههاى معرفت أو ، از آن روست كه على رغم كثرت استشهاد به أحاديث معصومان وآثار صحابه در هيچ يك از كتب أو به عناوين جوامع روائي بر نمىخوريم . با توجّه به اينكه تنها در مجموعهء حاضر بيش از سيصد مرتبه به اين گونه از أحاديث اشاره شده است ، بدون شك بسيارى از كتب روائي را مىبايست در اين فهرست جاى داد ، امّا چون خود أو به تعيين اين كتب نمىپردازد ، ما نيز ذكرى از آنها در ميان آبشخورهاى معيّن معرفت أو نمىآوريم . از همين گونه است كتبي كه بزرگان مسلمين در جريان تلاش براي درك بهتر كلام اللّه مجيد پديد آوردهاند . أو در هيچ يك از اين آثار نامى از كتب تفسيري به ميان نمىآورد ، در عين حال نمىتوان پذيرفت كه آثار گرانسنگ مفسران از نظر اين « امام علّامه » بدور مانده باشد ؛ شاهد سخن آنكه همو در سطرى از همين مجموعه مىنويسد : « ألا ترى أكثر المفسرين فسّروا ربّ العالمين بربّ الكلّ » . هر چند مىتوان پذيرفت كه أو مطالب مندرج در آثارش را از كتبي ديگر يا از أفواه مشايخ وأهل دانش دستياب كرده باشد امّا اين بنده دو مطلب از مطالب مذكور در آثار أو را تنها در تفسير أبو الفتوح رازي ( ره ) وتفسير قرطبى يافت . نيز گر چه أو به هيچ يك از آثار شيخ كبير اشارهاى نمىكند واز ارزشمندترين گوهر انديشه غزالى ، احياء علوم الدّين نامى نمىبرد ، امّا بسختى ميتوان گفت كه أو اين آثار را نديده است وآنها را بمطالعه نگرفته است . بهر روى در اين بخش ، فهرستى از آثاري خواهيم آورد ، كه بگواهى خود كاشاني بمطالعهء أو در آمده است . بيفزايم كه چون از سوئى در پانوشت صفحات اين مجموعه ، مأخذ اين إشارات نموده شده است واز سوئى ديگر در اين بخش تنها بر سر ارائه عناوين اين آثار هستيم ، از پى ياد كرد هر يك از اين عناوين تنها به رسالهاى از كاشاني كه نشاندهندهء استفاده أو از اين آثار است اشاره مىكنيم . اين آثار